ΜΑΡΓΑΡΙΤΑ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ: «Για τον Μίκη και για ‘μένα, το Βραχάτι είναι ο τόπος μας»

Συνέντευξη στους Κωνσταντίνο Σουλαντίκα και Αργύρη Λιόντο


Λένε πως κάθε τόπος έχει το ορόσημό του, κάθε χώμα έχει πατημασιές από ανθρώπους με ιστορία τόσο σημαντική ώστε το ίδιο το χώμα να αποκτά το ονοματεπώνυμο τους. Έτσι, αν ο Νίκος Καζαντζάκης “βάφτισε” με την οικουμενικότητά του το Ηράκλειο της Κρήτης, αν ο Νίκος Γκάτσος μας “γνώρισε” τη γενέτειρά του, την Ασέα Αρκαδίας, έτσι και στο Βραχάτι, στον τόπος μας, έμελλε από το 1964 να αποτυπωθεί το στίγμα της μεγαλύτερης προσωπικότητας στον πολιτισμό -και όχι μόνο- της Ελλάδας της μεταπολίτευσης, του Μίκη Θεοδωράκη.

Εδώ, ο Μίκης της Ελλάδας, σε μια οικογενειακή βόλτα το 1964, βρήκε το μέρος όπου θα έχτιζε το ησυχαστήριό του, το μέρος που θα τον ενέπνεε για μερικά από τα σημαντικότερα άσματα του εγχώριου πενταγράμμου, το μέρος που θα “γεννούσε” τον αντιδικτατορικό του αγώνα, το μέρος που θα γέμιζε με αναμνήσεις τα παιδιά του, τα εγγόνια του και που εν τέλει θα αγαπούσε τόσο ώστε να το νιώθει ως δικό του τόπο.

Κι αν για τον ίδιο τον Μίκη το Βραχάτι ήταν για πάνω από 40 χρόνια ένας τόπος αποσυμφόρησης από την γεμάτη καθημερινότητά του, για την υπόλοιπη οικογένειά του και κυρίως για τα δυο του παιδιά, τη Μαργαρίτα και τον Γιώργο, ήταν ένα μέρος διακοπών, χαράς και όμορφων αναμνήσεων.

«Η πρώτη μου ανάμνηση από εδώ, το λιμάνι στο Βραχάτι, είναι για μένα η αφετηρία μιας ολόκληρης ζωής στον τόπο αυτό, με χαρές και λύπες και με τους καλύτερούς μου φίλους. Τούτο το χώμα είναι δικό τους και δικό μας, δεν τραγούδησε ο μπαμπάς;». Κάπως έτσι μας συστήνει το Βραχάτι η Μαργαρίτα Θεοδωράκη, η οποία μας υποδέχθηκε στο δικό της σπίτι, απέναντι από το διάσημο εξοχικό του πατέρα της και δέχθηκε να μας παραχωρήσει μία από τις σπάνιες συνεντεύξεις της.



Κυρία Θεοδωράκη, μπορείτε να μας μεταφέρετε κάποια έντονη ανάμνηση που έχετε από τα παιδικά σας χρόνια στο Βραχάτι;

Η πιο έντονη ανάμνηση που έχω είναι από τη μέρα που ήρθε εδώ η χωροφυλακή για να πάρει τον πατέρα μου. Μετά τις φυλακές Αβέρωφ, η χούντα τον είχε σε κατ’ οίκον περιορισμό από τον Μάιο του ’68. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους ήρθε εντελώς ξαφνικά κι απροειδοποίητα ένα αυτοκίνητο της χωροφυλακής και τον πήραν για να τον πάνε εξορία στη Ζάτουνα Αρκαδίας. Δεν θα το ξεχάσω ποτέ, ήταν συγκλονιστικό.

Ο πατέρας μου έχει περάσει πολλά χρόνια της ζωής του εδώ στο Βραχάτι, από το 1964. Κι εγώ έχω πολλές αναμνήσεις, πέρα από αυτήν. Όμορφες αναμνήσεις, από Καλοκαίρια, Χριστούγεννα, Πάσχα, Σαββατοκύριακα.


Τι θυμάστε από τις μέρες που πρωτοεγκατασταθήκατε εδώ; Πώς σας υποδέχτηκαν οι κάτοικοι της περιοχής τότε;

Ήταν το 1964. Φτάσαμε οι γονείς μας κι εμείς τα παιδιά στην παραλία του Βραχατίου για να επισκεφθούμε ακόμη ένα οικόπεδο, όπως κάναμε συνήθως εκείνο τον καιρό τα Σαββατοκύριακα. Το οικόπεδο ήταν στη τοποθεσία Σαμούτανη κι αμέσως το απέκλεισαν οι δικοί μας.

Μετά μπήκαμε στο μοναδικό καφενείο της παραλίας. Ήταν όλοι οι άντρες μέσα, βλοσυροί κι αμήχανοι! Είδαν να μπαίνει ο κομμουνιστής Θεοδωράκης κι αναστατώθηκαν! Βλέπετε, τότε, ήταν όλοι τους με την μαύρη ΕΡΕ, βαθιά έως το κόκκαλο. Τελικά ένας χωρικός σηκώθηκε να χαιρετήσει τον μπαμπά. Ήταν ο μοναδικός Αριστερός. Ο συγχωρεμένος Ανδρικόπουλος. Μας πήγε πέρα πέρα, από την άλλη μεριά της παραλίας να δούμε το οικόπεδο του αδελφού του, το οποίο κι αγοράσαμε. Και να ‘μαστε τώρα πλέον κάτοικοι Βραχατίου εδώ και πενήντα πέντε (55) χρόνια!

Το οικόπεδο που τελικά αγοράσαμε ήταν τέσσερα στρέμματα αμπέλια μ’ ένα πλίθινο χαμόσπιτο και μία θεόρατη μουριά, η οποία υπάρχει ακόμα. Ο πατέρας μου εντυπωσιάστηκε. Δεν υπήρχε τίποτα εδώ, από το Africa και πέρα ήταν μόνο ένα μονοπάτι, δεν υπήρχε δρόμος για να πάει κανείς στη Νεράντζα το χειμώνα.

Ξεκίνησε να χτίζεται το ‘66. Φυτεύτηκαν τα πρώτα δέντρα, 400 είδη. Όταν ήρθε η χούντα είχε φτιαχτεί μόνο το ισόγειο και σιγά σιγά, με μεγάλη δυσκολία, ολοκληρώθηκε. Το ‘69-’70, όταν ο πατέρας μου ήταν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης στον Ωροπό, ερχόμασταν μόνοι μας τα Σαββατοκύριακα, η μητέρα μου, εγώ και ο αδερφός μου και μετά φύγαμε για το Παρίσι. Το ’74 που γύρισε ο πατέρας μου, ήρθε κατευθείαν να μείνει εδώ και το Βραχάτι αποτέλεσε την κύρια κατοικία του.

Είχε ισχυρό δεσμό με το Βραχάτι. Το αγαπούσε και το αγαπάει πολύ. Αγαπούσε πολύ τη θάλασσα και είχε ένα μικρό ιστιοφόρο και κάθε μέρα πήγαινε απέναντι.


Κατά καιρούς, έχουν φιλοξενηθεί ή έχουν επισκεφθεί αυτό το σπίτι, το σπίτι του Μίκη, αρκετοί διάσημοι άνθρωποι από τον πολιτικό και καλλιτεχνικό χώρο. Τι θυμάστε από αυτές τις επισκέψεις;

Καταρχάς, θα ήθελα να αναφερθώ στους φίλους του πατέρα μου, σ’ αυτούς που ερχόντουσαν εδώ συνέχεια: τον Αντώνη Κιτσαλιά από την Πουλίτσα και τον Κώστα Σπυρόπουλο από το Βέλο, με τον οποίο συζητούσαν περισσότερο για πολιτικά θέματα. Σταθερή αξία ήταν φυσικά ο Στέλιος Ζωγράφος, ο κηπουρός (από το ’69 εδώ), ο οποίος δυστυχώς έφυγε από τη ζωή τον περασμένο Οκτώβρη. Τον Στέλιο ο πατέρας μου τον αγαπούσε πολύ, όταν κάναμε τη συναυλία το καλοκαίρι του 17 ήθελε να καθίσει δίπλα του και ήταν και οι δυο τους πολύ συγκινημένοι.

Το ’75 ήρθε ο Φρανσουά Μιτεράν, μετέπειτα πρόεδρος της Γαλλίας. Το δωμάτιο στο οποίο φιλοξενήθηκε, έχει πάρει από τότε το όνομα του: “Το δωμάτιο του Μιτεράν”.

Επίσης ο Ανδρέας Παπανδρέου και ο Χαρίλαος Φλωράκης, ο οποίος ερχόταν πολύ συχνά γιατί ήταν φίλος του πατέρα μου. Έχουν γίνει εδώ πολλές συναντήσεις με στελέχη του ΚΚΕ και του ΚΚΕ Εσωτερικού κυρίως.

Το ’68, όταν ο πατέρας μου ήταν σε κατ’ οίκον περιορισμό, ήρθε ο μεγάλος Ιταλός τραγουδιστής Αλ Μπάνο (Αλμπάνο Καρίζι). Τότε δεν επιτρεπόταν να έρθει κόσμος εδώ, αλλά είδαν οι χωροφύλακες ολόκληρο Αλμπάνο στις 8 το βράδυ και τον άφησαν να μπει στο σπίτι. Εκείνη την εποχή ο Μίκης έγραφε λαϊκά τραγούδια και τα τραγούδησε στον Αλμπάνο. Του είπε και το “Γελαστό παιδί”. Αυτός το έκανε μεγάλη επιτυχία στα Ιταλικά: “Il ragazzo che sorride”.

Η Μαίρη Δημητριάδη ερχόταν εδώ τα καλοκαίρια από 18 ετών και τραγουδούσε τραγούδια του πατέρα μου. Μια μέρα έφερε και την αδερφή της, την Αφροδίτη Μάνου, 14 ετών τότε, και την έβαλε κι αυτή να τραγουδήσει. Αργότερα ήρθε η Αλίκη Βουγιουκλάκη, η Τζένυ Καρέζη, ο Γιώργος Νταλάρας, ο οποίος ήταν συχνός επισκέπτης, και πολλοί πολλοί άλλοι.


Αποτέλεσε το Βραχάτι πηγή ή τόπο έμπνευσης για κάποια έργα του Μίκη Θεοδωράκη. Κι αν ναι ποια είναι αυτά;

Πάρα πολλά. Βασικά σχεδόν όλα τα έργα του τα έχει συνθέσει μεταξύ Βραχατίου και Παρισιού. Είχε πάθος για το Βραχάτι κι αυτό τον βοηθούσε. Ερχόταν εδώ και δημιουργούσε.

Έξι μήνες έμενε εδώ κι έξι μήνες στην Αθήνα ή το Παρίσι. Στο Βραχάτι έχει γράψει πολλά συμφωνικά έργα, όπερες, μπαλέτα κλπ. Να αναφέρω πιο συγκεκριμένα τα “Λαϊκά” (Μάνος Ελευθερίου), τα “Τραγούδια του Αντρέα”, πολλά από τα “Τραγούδια του αγώνα”, πολλά κλασικά, θεατρικά έργα, όπως το “Εχθρός λαός” του Ιάκωβου Καμπανέλλη κ.ά. Μετά το ’80 έγραψε εδώ πολλά λυρικά τραγούδια.


Ρωτάει ο Μίκης Θεοδωράκης σήμερα για το Βραχάτι; Τι σημαίνει γι’ αυτόν το Βραχάτι; Πώς το αισθάνεται;

Ρωτάει συνέχεια και του στέλνω φωτογραφίες. Του λείπει πολύ το Βραχάτι. Είναι το σπίτι του, το χωριό του, ο τόπος του. Τελευταία φορά ήρθε για λίγο το καλοκαίρι του 2017. Του είναι δύσκολο πλέον για λόγους υγείας.


Έχετε ζήσει το Βραχάτι σε διαφορετικές περιόδους και εποχές. Πώς σας φαίνεται η εξέλιξή του;

Το ’74 το Βραχάτι ήταν ένα ψαροχώρι. Πλέον, σήμερα, δεν έχει καμία σχέση. Εξελίχθηκε σ’ έναν τουριστικό τόπο. Και έτσι έπρεπε να γίνει γιατί έχει μια τεράστια πεντακάθαρη και οργανωμένη πλαζ. Ειδικά η παραλία και τα μαγαζιά της είναι καταπληκτικά. Θα βοηθήσει πολύ και το λιμάνι.

Υπάρχουν και κάποια κακώς κείμενα, που πιστεύω ότι μπορούμε να τα αλλάξουμε και να βελτιωθεί ακόμα περισσότερο η εικόνα του Βραχατίου.

Και πέρα από το Βραχάτι, υπάρχουν και πολλές υπέροχες κοντινές διαδρομές: Ορεινή Κορινθία, Περαχώρα, πολλά μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι.


Κάποια στιγμή είχε τεθεί το ζήτημα να μετατραπεί το σπίτι του Μίκη Θεοδωράκη στο Βραχάτι σε κέντρο Πολιτισμού. Σας είχαν “ενοχλήσει” ποτέ γι’ αυτό το θέμα;

Αρχικά είχαμε συμφωνήσει σ’ αυτό, αλλά μετά το μετανιώσαμε. Δεν υπήρξε σοβαρό πλάνο, ούτε και χρήματα. Φοβηθήκαμε ότι το σπίτι δεν θα αξιοποιηθεί όπως του αρμόζει και θα καταστραφεί. Φυσικά μιλάμε για ένα σπίτι το οποίο παρά την ιστορία του, είναι λειτουργικό και ανοικτό. Οπότε μια τέτοια κουβέντα ίσως είναι άκαιρη.


Πώς είναι ο Μίκης ως πατέρας, αλλά και ως παππούς;

Ο Μίκης είναι πάρα πολύ μαλακός και ήρεμος άνθρωπος. Δεν είναι καθόλου αυστηρός και δεν μαλώνει ποτέ. Δεν μας φώναξε σχεδόν ποτέ. Τον φωνάζουμε “πρόβατο”, λόγω της ήρεμης φύσης του και της ευγενικής του φυσιογνωμίας.


Θεωρείται ότι το Βραχάτι είναι ο τόπος σας;

Για ‘μένα αναμφισβήτητα ναι. Εγώ πλέον ζω μόνιμα εδώ. Είμαι εδώ από το ’64. Τον τόπο αυτόν τον αγαπάω και τον πονάω. Δεν έχω, όμως, πολλές επαφές με τους ντόπιους. Έχω τρεις φίλους όλους κι όλους από εδώ.

Δεν ασχολούμαι ενεργά με την τοπική Αυτοδιοίκηση, όμως έχω τη διάθεση να βοηθήσω αφιλοκερδώς με οποιονδήποτε τρόπο μου ζητηθεί. Το έχω προτείνει κιόλας σε κάποιους ανθρώπους που ασχολούνται με τα κοινά. Αγαπώ πολύ τα παιδιά και ίσως θα ήταν ωραίο να «ξεναγήσω» σχολεία στις εικαστικές δημιουργίες που υπάρχουν στο σπίτι μου. Πραγματικά, αγαπάω τόσο πολύ την περιοχή μας, που θα ήθελα να βοηθήσω.


107 προβολές

© Artifact Graphic Design

shelter-radio.gr

   Επικοινωνία: 

vrachati@yahoo.com